Sedam decenija Sterijinog pozorja
Pre 70 godina, 29. marta 1956. na osnovu odluke Gradskog veća, u Novom Sadu je utemeljeno Sterijino pozorje.
Te 1956. osnivanje Pozorja poklopilo se sa godišnjicom rođenja, 150, i stogodišnjicom smrti velikog srpskog komediografa i nacionalnog radnika Jovana Sterije Popovića (1806 – 1856).
Osim kao pisac, Sterija, rodom iz Vršca, u istoriji Srba važan je i kao osnivač ključnih nacionalno prosvetnih institucija, poput muzeja (Muzeum serbski, 1844.) mlade obnovljene Srbije, u Beogradu. Bio je takođe prosvetni reformator, u svojstvu ministra, pa i leksikograf, autor je jednog neobjavljenog pojmovnika, rečnika.
Novosadsko Gradsko veće obrazovalo je tom prilikom Odbor Sterijinog pozorja, u čijem prvom sastavu su se, pored drugih, našli i Ivo Andrić, Milan Bogdanović, Branko Gavela, Velibor Gligorić, Mladen Leskovac, Veljko Petrović, Miloš Hadžić, uz Dimitra Kjostarova, Tomislava Tanhofera, Radomira Radujkova. Predsedavao je Josip Vidmar.
Novoutemeljeno Pozorje određeno je kao stalni festival nacionalne drame, s ciljem unapređenja teatra u našoj sredini, pozorišne umetnosti uopšte, uz posebno opredeljenje podsticanja domaće dramske književnosti.
Od tada, svake godine u aprilu i maju, punih sedam decenija, Sterijino pozorje održava se na više prostora u Novom Sadu, u Srpskom narodnom pozorištu, Pozorištu mladih, Novosadskom pozorištu, kao i u Kulturnom centru Novog Sada, živoj i preduzimljivoj instituciji.
Od samog utemeljenja, Pozorje je i svojevrsno nadmetanje na kom učestvuju profesionalne teatarske trupe, kako iz zemlje tako iz inostranstva, s komadima nastalim na osnovu dramskih dela naših pisaca, a takođe i domaća pozorišta s predstavama nastalim i po tekstovima stranih pisaca.
Pokazalo se, Sterijino pozorje imalo je, i ima, dragocenu ulogu u afirmaciji srpske dramske književnosti.
Niz dramskih komada prikazanih na Pozorju upamćeno je kao svojevrsni praznik pozorišne umetnosti, od “Nebeskog odreda” Aleksandra Obrenovića i Đorđa Lebovića 1956. godine, “Banović Strahinje” Borislava Mihajlovića, “Dugog života kralja Osvalda” Velimira Lukića ili “Savonarole” Zorana Hristića, uz komade “Ljubinko i Desanka”, “Čarapa od sto petlji”, “Svinjski kas” Aleksandra Popovića.
Slična je bila situacija sa komadima “Hasanaginica”, “Čudo u Šarganu”, “Putujuće pozorište Šopalović” Ljube Simovića ili “Maratoncima”, “Sabirnom centru”, “Balkanskom špijunu”, kao i predstavom “Sveti Georgije ubiva aždahu” Dušana Kovačevića.
Paralelno, Pozorje je pomoglo afirmaciji srpskih dramskih autora, od Nušića do Dušana Kovačevića ili Ljube Simovića, u teatarskim kućama širom sveta, od Rusije, preko Češke, Mađarske, Poljske, Slovačke, Bugarske, Ukrajine, Nemačke, Francuske, Britanije ili čak SAD.
Sterijino pozorje decenijama je svojevrsni instrument verifikovanja dramskih i scenskih dostignuća, ali i pozornica valjanih teorijskih i naučnih dometa iz domena pozorišne umetnosti i dramske književnosti.
Organizaciona forma Pozorja podrazumeva prethodnu selekciju tročlanog selektorskog tima koji predvodi umetnički direktor.
O priznanjima odluke donosi petočlani žiri. Vrednuju se najbolje predstave, glumačka ostvarenja, dramski tekstovi, adaptacije i dramatizacije, scenografija, režija, scenska muzika, kostim.
Postoji i posebno priznanje za najbolji komad koji dodeljuju kritičari, a onda i nagrada za novinsku kritiku, s tim što časopis Scena dodeljuje posebno priznanje za teatrologiju, a list Novosti svoju nagradu.
Paralelno, odvijaju se i susreti mladih posvećenika teatra, studenata, pa i profesora, uz odgovarajuće radionice mladih glumaca, dramaturga, scenografa, i drugih, uz odgovarajuće izložbe i tribine.
Posebni programi podrazumevaju prikaze grafičkog stvaralaštva na temu teatra, trijenale pozorišne fotografije, scenografije i kostima, pozorišne periodike i knjiga.
U sklopu Sterijinog pozorja postoji i međunarodni simpozijum teatrologa i kritičara.
Pozorje takođe sadrži Centar za pozorišnu dokumentaciju, uz plodnu izdavačku delatnost, čije je sastavni deo časopis Scena.
